Grożąca surowa kara nie zawsze oznacza areszt. Wniosek prokuratora nieuwzględniony

Tymczasowe aresztowanie a widmo surowej kary

Prawo Karne Obrona Aresztowa

Tymczasowy areszt to najsurowszy ze środków zapobiegawczych o charakterze wyjątkowym. Wolno po niego sięgać wyłącznie wtedy, gdy łagodniejsze, wolnościowe metody nie gwarantują prawidłowego przebiegu śledztwa. W jednej z niedawnych spraw, mimo zarzutu zbrodni zagrożonej karą od 5 lat więzienia do dożywocia, sąd po raz kolejny odrzucił wniosek prokuratury o izolację oskarżonego. To ważny sygnał: wysokie zagrożenie karą to na obecnym etapie za mało, by automatycznie pozbawiać człowieka wolności.

Brak automatyzmu w sprawach o najcięższe przestępstwa

W praktyce organów ścigania nader często spotykamy się z mechanicznym powoływaniem się na art. 258 § 2 k.p.k. W sprawach o czyny zagrożone najsurowszymi karami ? w tym dożywotnim pozbawieniem wolności ? argument ten pojawia się we wnioskach prokuratorskich niemal jak z szablonu.

Standardy państwa prawa wymagają jednak, aby wniosek o areszt nie opierał się na automatyzmie. W sprawie, w której obrońcą podejrzanego był adwokat Krzysztof Tumielewicz, sąd w pełni podzielił tę argumentację i oddalił żądanie prokuratora, uznając je za nieuzasadnione pomimo ogromnego ciężaru zarzutów.

Kluczowa zasada aresztowa

Sama kwalifikacja prawna czynu i surowość potencjalnego wyroku nie mogą stanowić bezwzględnego pretekstu do uwięzienia podejrzanego. Każda decyzja o areszcie wymaga zindywidualizowanej oceny sytuacji, w tym realnego ryzyka utrudniania śledztwa przez konkretną osobę.

Czas gra na niekorzyść aresztu

Jak wskazuje ugruntowane orzecznictwo (krajowe i europejskie), przesłanka surowej kary może być wystarczająca głównie na samym początku postępowania. To wtedy trwa gorączkowe zabezpieczanie dowodów. Z upływem czasu waga tego argumentu maleje, a prokuratura, wnosząc o przedłużenie izolacji, musi wskazać nowe, konkretne obawy uzasadniające dalszy pobyt za kratami.

Sąd ocenia realne ryzyko

Nawet przy widmie dożywocia wniosek oskarżyciela nie wiąże sądu. Sąd może i powinien odmówić zastosowania aresztu, jeśli brak jest namacalnych dowodów na to, że oskarżony zamierza:

ukrywać się lub zbiec z kraju,
bezprawnie wpływać na świadków,
w jakikolwiek inny sposób mataczyć w sprawie.

Zasada minimalizacji środków zapobiegawczych

Choć uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego (sygn. I KZP 18/11) dopuszcza oparcie aresztu wyłącznie na groźbie surowej kary z art. 258 § 2 k.p.k., absolutnie nie zwalnia to sądów z obowiązku stosowania zasady minimalizacji. Zawsze należy wybierać środek najmniej uciążliwy, jeśli jest on wystarczający.

Dla skutecznej obrony przed aresztem niezwykle istotne jest umiejętne wykazanie przed sądem okoliczności stabilizujących sytuację podejrzanego. Należą do nich przede wszystkim:

posiadanie stałego, zweryfikowanego miejsca zamieszkania,
legalna praca i uregulowany tryb życia,
silne więzi z rodziną, które minimalizują ryzyko ucieczki,
dobrowolne stawiennictwo na dotychczasowe wezwania oraz brak prób ukrywania się przed organami ścigania.

Opisywana sprawa jest najlepszym dowodem na to, że zindywidualizowana i dobrze przygotowana obrona na etapie postępowania wpadkowego (aresztowego) bywa skuteczna nawet w obliczu zarzutów zagrożonych karą dożywotniego pozbawienia wolności.

Autor: Adwokat Krzysztof Tumielewicz ? obrońca w sprawach karnych na terenie Szczecina i okolic. Ekspert w dziedzinie postępowań aresztowych oraz skutecznego zaskarżania postanowień o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.
Kancelaria Adwokacka

« wróć do aktualności